راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

دیدگاهی وجود ندارد برچسب: ،،،،،،،،،،
 

راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان :

چكيده ای از راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان  :

غاز با توجه به ويژگيهاي خاص توانايي زياد در هضم فيبر ، مديريت سهل و آسان ، سرعت رشد زياد ، توليد پر ، كرك ، کبد چرب و وجين گری از مطلوبترين پرندگان براي سيستم پرورش پايدار ميباشد. هدف اصلي اين بررسي شناخت غازهاي منطقه آذربايجان یا شمالغرب کشور و اطلاع از توان توليدي غازها و پارامترهايي در رابطه با فنوتيپ و صفات اقتصادي ميباشد.

منطقه آذربايجان طبق روش آماري طبقه بندي شده يا ترتيبي( Hierarchical design ) به سه استان آذربايجان شرقي ، غربي و اردبيل تقسيم گرديد. در هر استان شش ناحيه و از هر ناحيه نيز چهار بخش در نظر گرفته شد. در داخل هر بخش 4 تا 5 نمونه بطور تصادفي انتخاب شدند كه طي پنج سال( 1375تا1380 ) در مجموع 337 پرسشنامه از كل منطقه تكميل گرديد. با تحلیل پرسشنامه هاي مزبور پراكنش و تراكم غازهاي منطقه آذربايجان مشخص گرديد.

جمعیت غاز منطقه تقريباً 561611 قطعه تخمین زده شد كه از اين تعداد 40/36% به استان آذر بايجان شرقي ، 73/38% به آذربايجان غربي و 87/24% به استان اردبيل اختصاص داشت. همچنين بررسي نشان داد كه غازهاي منطقه آذربايجان در سه رنگ الوان ، خاكستري و سفيد ميباشند كه به ترتيب 34/46 ، 41/38 و 25/15 درصد از كل جمعيت غاز منطقه را بخود اختصاص ميدهند.

پرورش غاز

پرورش غاز

 

نگهداري غاز در منطقه به صورت 13% آزاد، 26% نيمه باز و 61% آزاد و بسته توام در طول سال بود. حدود 66/98% پرورش دهندگان براي تغذيه غاز از مرتع + تغذيه دستي استفاده ميكردند.

سن شروع تخمگذاري بين 44-40 هفتگي بوده و كل دوره تخمگذاري 4-5/3 ماه مي باشد. هر قطعه غاز در هر دوره تخمگذاري به طور متوسط چهارده  مثبت منفی یک  عدد تخم مي گذارد. ميانگين وزن زنده براي غازهاي نر 4/360 مثبت منفی 0/36  و براي غازهاي ماده 3/60 مثبت منفی 0/24 كيلو گرم مي باشد. جوجه درآوري بين 62/8 – 85/71 درصد در نوسان ميباشد.

مقدمه ای بر راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان :

از لحاظ جانور شناسي غازها به خانواده آناتيده و به زير خانواده آنسرينه تعلق دارند. غازهاي اهلي امروزي ، اغلب از غاز وحشي خاكستري مصر يا آنسر آنسر و احتمالاً دو تا سه هزار سال قبل از ميلاد در آن سرزمين به صورت اهلي درآمده اند، هر چند بعضي از پژوهشگران اعتقاد دارند اهلي شدن غاز زودتر از اين بوده است. عليرغم اين قدمت طولاني ، هرگز همانند مرغ و اردك به صورت صنعتي مورد استفاده قرارنگرفته است.
غازهاي اهلي تنوع بسيار زيادي در رنگ(سفيد، سياه، خاكستري و قهوه اي)، اندازه و شكل بدن دارند. دو جنس غاز شبيه هم هستند. اغلب آنها بزرگ جثه بوده و هر دو جنس از جوجه غازها به خوبي نگهداري مي نمايند. بطور كلي نژادهاي اهلي جثه اي بزرگتر از اجداد وحشي خود دارند. ضمنا تعدادي از آنها هنوز قدرت پرواز خود را حفظ كرده اند.

نگهداری از غاز - راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

نگهداری از غاز – راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

از لحاظ كمي ،  كشورهاي اروپاي شرقي از جمله لهستــــان و مجارستـــــان بيشترين توليد گوشت غاز را در جهان دارا مي باشند. غازها تمايل زيادي به چرا دارند، لذا در بعضي كشورها نگهداري غازها يا به همراه گوسفندان در چراگاهها صورت مي گيرد و يا به تنهايي و بطور متناوب از چراگاهها استفاده مي نمايند. غازها بيشتر ترجيح مي دهند كه در مراتع مشغول چرا باشند تا شنا كردن و زندگي بر روي آب ، بنابراين اغلب به آنها طيور مرتعي يا چراكننده نيز اطلاق مي شود.
انواع غاز از نظر وزن بدن بسيار متنوع مي باشند، نژادهاي سنگين بين 13-10 كيلو گرم وزن دارند. نژادهاي چيني و رومي حدود 6-5 كيلو گرم وزن دارند.
غاز بعد از بوقلمون در زمره پرندگان پر مصرف فصلي مي باشد . علاوه براين خيلي سريع با انسان انس مي گيرد و دست آموز مي شود.

پرورش آنها نسبتا آسان بوده و حداقل وسايل و مراقبت لازم دارد. در مقابل عوامل بيماريزا بسيار مقاوم بوده و كمتر بيمار مي شود .
كرك و پر نيز از فرآورده هاي ارزشمند اين پرنده به شمار مي آيند، كه ارزش كرك به مراتب از پر بيشتر است. تجارت جهاني كرك و پر كليه پرندگان آب دوست را نشان مي دهد. ميزان تجارت جهاني پر و كرك خام در سال 1994 به بيش از 67000 تن رسيد كه ارزش دلاري آن برابر با 650 ميليون بود. سهم غاز در اين تجارت برابر 30% وزن و 40% ارزش دلاري بود.

93% واردات كرك و پرخام جهان در اختيار 6 كشور مي باشدكه پس از فرآوري ، نياز بازار داخلي خود و جهان را تامين مي نمايند. 25 كشور كه اكثرا از اروپا، آسيا و آمريكاي شمالي هستند، توليد كننده عمده كرك و پر مي باشند.

 

جوجه کشی از غاز - راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

جوجه کشی از غاز – راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

 

كبد چرب از ديگر محصولات باارزش اين پرنده مي باشد كه از طريق روش تغذيه اجباري حاصل مي شود. توليد اين محصول بين 14-21 روز در سن 9 – 25 هفتگي انجام مي پذيرد،كه وزن آن از 80 گرم به 600 – 1000 گرم مي رسد. بطور كلي بنا به دلايل ذيل غاز از مطلوبترين پرندگان پرورشي در سيستم پرورش پايدار مي باشد.

  • -توانايي بالا در مصرف و هضم مواد خوراكي با فيبر زياد.
  • -مديريت سهل و آسان آن به دليل الگوهاي رفتاري.
  • -دارا بودن سرعت رشد بسيار زياد، بطوري كه سريع الرشدترين گونه پرنده توليد گوشت لقب گرفته است.
  • -ارزش اضافي به دليل توليد پر، كرك و جگر چرب.
  • -علاوه بر مزاياي فوق با توجه به اينكه در چراي گياهان به صورت گزينشي عمل مينمايد، مي تواند به عنوان وجين كننده بسياري از گياهان زراعي نيز عمل نمايد.

هدف اين راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان بررسي شناخت غازهاي منطقه و اطلاع از پراكنش، وضعيت پرورش، توان توليدي آن ها بوده است.

روش تحقيق ( راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان ) :

منطقه آذربايجان طبق روش آماري طبقه بندي شده يا ترتيبي (Hierarchical design) به سه استان آذربايجان شرقي، غربي و اردبيل تقسيم شد. و در هر استان شش ناحيه و از هر ناحيه نيز چهار بخش در نظر گرفته شد. در داخل هر بخش 4 تا 5 نمونه بطور تصادفي انتخاب شدند، كه در مجموع 337 پرسشنامه از كل منطقه تكميل گرديد. از مجموع پرسشنامه هاي تكميل شده، 136 پرسشنامه به استان آذربايجان شرقي، 102 پرسشنامه به استان آذربايجان غربي و 99 پرسشنامه به استان اردبيل تعلق داشت. در اين پرسشنامه ها اطلاعات مورد نياز در خصوص وضعيت پرورش غاز از قبيل : نحوه نگهداري و تغذيه، رنگ و فرم بدن، اندازه جثه، وزن بدن، سن بلوغ، راندمان تخمگذاري، زمان پرريزي غازها (تولك رفتن)، كرچ شدن و درصدر جوجه درآوري و ….. از مناطق فوق اخذ گرديد.

نتايج راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان :

طي بررسي هاي انجام يافته از سال 75 تا 80 از طريق تكميل پرسشنامه از نواحي و بخشهاي مربوط به سه استان آذربايجان شرقي ، غربي و اردبيل ، پراكنش و تراكم غازهاي منطقه آذربايجان مشخص گرديد و بر اساس اين بررسي و آمارهاي رسمي اعلام شده از سوي معاونت امور دام سه استان، كل جمعيت غاز منطقه تقريبا 561611 قطعه بوده كه از اين تعداد 204426 قطعه (36/40%) به استان آذربايجان شرقي و 217512 قطعه ( 38/73%) به استان آذربايجان غربي و 139673 قطعه (24/87%) به استان اردبيل اختصاص داشت، همچنين بررسي نشان داد كه غازهاي منطقه آذربايجان در سه رنگ الوان، خاكستري و سفيد مي باشند كه به ترتيب 34/46 ، 41/38 و 25/15 درصد از كل جمعيت غاز منطقه را بخود اختصاص مي دهند. شايان ذكر است كه غازهايي با رنگ طلايي و همچنين غازهاي پرفرفري نيز در منطقه مشاهده شدند كه چون از تعداد قابل توجهي برخوردار نبوده و جزو غازهاي نامطلوب قلمداد ميگردند، در اين بررسي مورد توجه و انتخاب قرار نگرفتند.
1- غاز سفيد: جثه اي ظريف و نسبتاً بزرگ، گردني دراز، سر و منقاري باريك داشته و به قو شبيه بوده و تا حدود زيادي به نژاد امدن شباهت دارد. رنگ منقار و پاها گلي رنگ مي باشد و جثه اي جمع و جورتر دارد و رنگ كليه نواحي بدن كاملاً سفيد مي باشد. نرها نسبت به ماده ها گردني دراز و سري بزگ دارند.
2- غاز الوان : كوتاهتر، گردتر و پهن تر از غازهاي سفيد بوده و از نظر جثه نسبت به غازهاي سفيد بزرگتر و سنگين تر مي باشند. معمولاً ناحيه سر و پاهاي روي بال و قسمت خارجي رانها و ناحيه دم خاكستري روشن تا تيره بوده و بقيه نواحي كاملاً سفيد مي باشند و رنگ منقار و پرها نارنجي روشن مي باشد. نرها نسبت به ماده ها از جثه اي بزرگ و گردني كلفت و سر بزرگ برخوردارند. اين غازها به نژاد پومر شباهت دارند.
3- غاز خاكستري : معمولاً جثه اي بزرگتر و سنگين تر از غازهاي سفيد و الوان دارند و رنگ منقار و پاها قرمز مي باشد. نرها گردني دراز و كلفت دارند ، در غاز نر چشم ها نسبت به ماده ها حالت اگزوفتالمي يا بيرون زده دارند. اين غازها به غازهاي نژاد سلر شبيه بوده و رنگ ناحيه سر و گردن و پشت و پر بال ها و ران خاكستري تيره و رنگ سينه تا بين دو پا خاكستري روشن و رنگ ناحيه زير دم تا بين دو پا سفيد مي باشد.
براساس نتایج استخراج شده از پرسشنامه ها، نحوه نگهداري غازها در منطقه بصورت 13% آزاد، 26% نيمه باز و 61% آزاد و بسته توام در طول سال بود. حدود 98/66% پرورش دهندگان براي تغذيه غازها از مرتع + تغذيه دستي استفاده مي كردند و 1/34 اظهار داشتند كه فقط از تغذيه دستي بهره مي برند. براي تغذيه جوجه غازها در هفته اول زندگي بيش از 90% روستائيان از علف سبز خرد شده همراه با اوماج استفاده مي كردند و 8/97% روستائيان استفاده از ساير مواد را اظهار داشتند.
با بررسي داده ها، اولين سن تخمگذاري بطور متوسط 44-40 هفتگي (12-10 ماهگي) مي باشد. اولين سن جفتگيري براي غازهاي نر و ماده 11/5-9/5 ماهگي برآورد گرديد. تعداد دوره هاي تخمگذاري در 97/3% از روستاهاي بررسي شده يك بار در سال و در 2/7% در سه روستاي تابعه مراغه، عجبشير و ملكان دوبار تخمگذاري در سال اعلام شد.

 

تخمگذاری غاز - راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

تخمگذاری غاز – راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان

 

 

در تحقیق راهنمای پروش غاز در منطقه آذربايجان به دست آمده است که فاصله بين دو تخمگذاري معمولاً يكسال مي باشد و در مناطق فوق كه دوبار تخمگذاري اعلام شده، فاصله بين دو تخمگذاري را حدود 6-4 ماه اظهار نمودند كه البته تعداد تخمهاي گذاشته شده در دوره دوم كمتر از دوره اول است و كمتر براي جوجه كشي استفاده مي شود. ميانگين داده هاي بدست آمده نشان داد كه 28/7% غازها منطقه در فصل زمستان و 77% در اوايل فصل بهار سال بعد تخمگذاري خود را شروع مي كنند كه در اوايل ارديبهشت ماه به پيك توليد رسيده و به مدت يك ماه ادامه مي يابد. هر قطعه غاز ماده تقريباً هر 3-2 روز يك بار يك عدد تخم مي گذارد. با توجه به اينكه همه غازهاي يك گله با هم تخمگذاري را شروع و يا به پايان نمي رسانند،كل دوره تخمگذاري براي گله غازها (نه براي يك قطعه غاز) حدود 4-5/3 ماه طول مي كشد. همچنين ميانگين تعداد تخم هاي توليدي براي فصل زمستان حدود 14/8% و براي فصل بهار حدود 85/2% از كل تعداد تخم هاي توليدي در يك دوره تخمگذاري بدست آمد.
تعداد تخم توليدي در يك دوره تخمگذاري براي هر قطعه غاز رقمي حدود 16- 15 عدد تخم بيان شده است كه ميانگين داده هاي موجود 14 مثبت منفی یک عدد تخم براي هر قطعه غاز مي باشد. بررسي داده هاي مربوط به وزن تخم نشان داد كه كمترين وزن اعلام شده 150 گرم و بيشترين وزن 200 گرم براي هر عدد تخم غاز مي باشد و ميانگين وزن تخم حاصله 179 مثبت منفی 10 گرم بدست آمد.
ميانگين مدت استفاده از غازهاي نر براي جفتگيري بين 2 تا 4 سال و بطور متوسط 3 سال و همچنين ميانگين مدت استفاده از غازهاي ماده به منظور توليد تخم بين 3-5 سال وبطور متوسط 4 سال استخراج گرديد.
هدف از نگهداري و پرورش غاز در منطقه در 100% روستاهاي بررسي شده استفاده از گوشت غاز مي باشد و بطور متوسط در 41/7% از روستاهاي فوق هدف توليد پر با پركني از غاز زنده نيز مد نظر مي باشد. بررسي داده هاي مربوط به فصل تولك يا پرريزي غاز بطور متوسط براي فصول بهار 37/63% ، تابستان 46/82%، پائيز 12/87% و زمستان 2/64% از جمعيت غازهاي منطقه را شامل مي شود و شايان ذكر است كه در فصل زمستان عليرغم مشاهده تولك و ريزش پر، عمل پركني صورت نمي گيرد و همچنين از روي داده هاي حاصله دفعات پركني از غاز زنده در جمعيت غازهاي منطقه بطور ميانگين به ترتيب 47/98% يكبار، 26/2% دوبار،23/76% دو تا سه بار و 2/42% سه تا چهار بار (در مياندوآب و مناطق تابعه) مشاهده گرديد.
بررسي داده هاي مربوط به دفعات كرچي در غاز نشان داد كه در 100% روستاهاي بررسي شده يكبار مي باشد و غازها بعد از گذاشتن تمامي تخم ها حالت كرچي را نشان مي دهد، ولي بعضي از غازها بعد از گذاشتن 10-8 عدد تخم كرچ شده و روي تخمها مي خوابند و بعد از آنكه جوجه ها درآمدند اگر جوجه ها را از مادر جدا بكنند بعد از 15-10 روز دوبار شروع به تخمگذاري كرده و حدود 6-5 عدد تخم مي گذارند. البته تعداد بسيار كمي از پرورش دهندگان ادعا مي كردند كه تعداد بيشتري حدود 30-25 عدد تخم از غاز گرفتنه اند. سپس تا شروع دوره تخمگذاري سال بعد بدون فعاليت جنسي همراه با ساير ماده غازهاي غير فعال از نظر جنسي به سر مي برند. البته در سطح روستا از تخم هاي اخير جهت جوجه كشي استفاده نمي كنند. در بررسي داخل ايستگاه 2 تا 3 مورد مشابه مشاهده شد، كه تخم هاي گذاشته شده در دستگاه جوجه كشي قرار گرفت و غير بارور بودند. اين موضوع مي تواند به اين دليل باشد كه غازهاي نر در انتخاب غاز ماده براي جفتگيري به وضع ظاهري، تميزي و شفافيت پرها و سرزندگي حيوان اهميت ويژه اي قائل هستند و چون غازهاي ماده اي كه حدود 32-30 روز روي تخم خوابيده اند علاوه بر مسائل هورموني، داراي پرهاي ژوليده و كثيف بوده و از طرف غازهاي نر پذيرفته نمي شوند.
تجزيه و تحليل داده هاي مربوط به نسبت غاز نر به غاز ماده نشان داد كه بطور متوسط 4-3 قطعه غاز ماده براي هر يك قطعه غاز نر در گله غازهاي منطقه در نظر گرفته مي شود و ميانگين داده ها 3 مثبت منفی یک قطعه غاز ماده به ازاي يك قطعه غاز نر بدست آمد.بررسي داده هاي مربوط به بيمارهاي موجود و مراقبتهاي بهداشتي غازهاي منطقه نشان داد كه بيماري خاصي در غاز مشاهده نمي شود و هيچگونه مراقبت بهداشتي اعمال نمي گردد و فقط در بعضي مناطق مرگ و مير غازها را در اثر مسموميت با مواد سمي بخصوص سموم علف كش اظهار داشته اند.

بحث و نتيجه گيري در مورد پروش غاز در منطقه آذربايجان :

بررسي وضعيت پراكنش و تراكم غازهاي منطقه آذربايجان روشن مي سازد كه با توجه به استعداد منطقه آذربايجان از نظر آب و هوايي و كشاورزي پرداختن به صنعت پرورش غاز نه تنها مقرون به صرفه است بلكه از ضروريات اجتناب ناپذير مي باشد و اين منطقه با دارا بودن بيش از نيم ميليون قطعه غاز مي تواند پيشتاز احياء و اعتلاي صنعت پرورش غاز كشور باشد. در بعضي كشورها نگهداري غازها يا به همراه گوسفندان در چراگاهها صورت مي گيرد و يا آنها به تنهايي و بطور متناوب از چراگاهها استفاده مي نمايند.

 


 

فهرست منابع پروش غاز در منطقه آذربايجان :
1- ملجايي، ح.، 1362. پرورش اردك و غاز، دفتر نشر خودكفايي. 105 صفحه.
2- ناظر عدل، ك.، 1375. پرورش پرندگان مفيد، انتشارات عميدي، 222 صفحه.
3- Buckland, R.B. 1995. McGill University, Montreal, Canada.
4- Buckland, R. and G. Guy, 2002. Goose production. FAO Animal production and health. Paper – 154.
5-Chelimonska, B. 1995. Agricultural University of Wroclaw, Wroclaw, Poland.
6-Claur, P. J. and J. L. Skinner, Raising waterfowl. http: // cecommerce. edu/ pdfs/ A33ll. PDF
7-Crawford, R. D., 1996. In: Poultry breeding and genetics (Ed. R.D. Crawford). Elsevier Science, New York.
8-Guy, G. 1996. Institute de la Recherche Agronomique, SEPFG Artigueres, Benquet, France
9-Hugo, S., 1997.Goose production and utility in integrated agriculture systems. ll th European Symposium on waterfowl, Nantes Francs. 527-532.
10-Wezyk, S., A. Rosinski, H. Bielinska, J. Badowski, and K. Cywa-Benko, 2003. Animal Science Papers and Reports Vol: 21, No. 3, 191-199. Institute of Genetics and Animal Breeding . Jastrzebiec, Poland.

Investigation on distribution, raising status, production traits and phenotypic characterization of geese in North-west of country
(Azerbaijan area)
Hasani Ahmadreza1, Afraz Fazlollah2, Sarhangi Yusef3 and Fani Alireza3
1- Animal Sciences Research Institute of Country-Tabriz
2- Animal Sciences Research Institute of Country-Karaj
3- East-Azerbaijan Agriculture and Natural Resources research Centre
Corresponding: [email protected]

Abstract

The goose is ideally suited to sustainable animal production practice because : it can consume and digest large amount of high fiber feed stuffs, its behavioral patterns make it easy to manage, it has rapid growth rate, its feathers, fatty liver, valuable additional products and finally good weeder. In order to improve the geese production, in a scientific and economical glance, research project have to be conducted to solve the geese problems. Real aim of this study was identification of geese distribution, its productive ability, phenotypic parameters and economic traits. In a hierarchical design, Azerbaijan area divided into three provinces: Ardebil, East and west Azerbaijan. In each province six regions and also in each region four sections were considered for this study and 4 to 5 samples were selected randomly in each section. Totally 337 questionnaires from all of these areas were completed. The results indicated that total population of geese in this area was around 561611 birds. This population of geese were distributed in three provinces as estimated as: East Azerbaijan 36.40%, West Azerbaijan 38.73% and Ardebil 24.87%. The phenotypic results showed that there were three types of color of geese in Chiding Gray (38.41%), White (15.25%) and Colored (46.34%), respectively. The geese were raised in three different systems; Free–range (13%), Semi free range (26%) and barn-rang (61%). The first egg was laid between 40-44 weeks of age and laying period was longed 3.5-4 mouths. Egg production of each female was 14  1 eggs per year. Live body weight for males and females were 4.36  0.36 and 3.60  0.24, respectively. Hatchability was estimated 62.68–85.71 percent.
Key words: Geese, Azerbaijan area, distribution, raising status, production traits.

پراکنش، وضعیت پرورش و خصوصیات تولیدی و فنوتیپی غازهای شمالغرب کشور
احمدرضا حسنی1، فضل ا… افراز2، یوسف سرهنگی3 و علیرضا فانی3
1- عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور- تبریز
2- عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور- کرج
3- کارشناس ارشد پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی
نویسنده مسئول: دکتراحمدرضا حسنی [email protected]

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

اطلاع از
avatar
wpDiscuz